Annihilation - review en analyse

INCLUSIEF SPOILERS!!

Een hedendaagse Space Odyssey - een korte analyse en interpretatie over de nieuwe Netflix Original waar de meningen radicaal over zijn verdeeld. 


Wat een verademing. Een verademing dat ik mijn adem vasthoud, nog na de aftiteling van deze film. 


Het verhaal
Natalie Portman speelt Lena, een bioloog die met een groep mee gaat op een gevaarlijke expeditie naar een vuurtoren in de ‘Shimmer’ nadat haar man is verdwenen. De ‘Shimmer’ is een fenomeen dat zich op Aarde heeft gevestigd, een plek waarover niets duidelijk lijkt te zijn, alleen dat niemand er ooit nog terug vandaan komt. De oorzaak lijkt te liggen bij een vuurtoren, maar de weg daar naartoe is nog niet zo makkelijk als het lijkt. 

Maar dat is niet werkelijk waar Annihilation over gaat. Om eerlijk te zijn, denk ik niet dat daarvan een vast staande uitleg is. Annihilation is een thriller, het is wellicht een film over kanker en zeker over zelfvernietiging, op alle manieren die niet te voorspellen zijn, maar wel voelbaar zijn. Het stelt vragen over wat al deze dingen werkelijk zijn en fundamentele ideeën over goed en kwaad. 
Dit is niet een alledaagse science fiction. Dit is geen verhaal over iets buitenaards dat de wereld overneemt (of wel?). Geen verhaal over wetenschap. Zoek dan ook niet naar rationele overwegingen, dat doet er in deze 2 uur lange speeltijd even niet toe. 

En als je dat volledig toe laat, ontstaat er iets bijzonders. 


Wetenschap of filosofie? 
De meest overweldigende ideeën hebben soms een clichématig of ‘makkelijk’ format nodig. Een regisseur kan zichzelf laten functioneren als vertaalmachine waar nodig, om het beoogde publiek te vangen. Ik ben er van overtuigd dat Alex Garland dat wilde. Maar dat is dan ook exact de reden dat deze film tijd nodig heeft en zeer zeker een aantal kwalen heeft. Een aanzienlijk gedeelte van de film lijkt te gaan over (pseudo)wetenschap en als kijker word je meegenomen door een serie verklaringen en verantwoordingen voor de vreemde dingen die er gebeuren. Dat is iets dat deze film niet wat mij betreft niet nodig heeft. De film gaat in mijn optiek dan ook niet over wetenschap. Het gaat over de consequenties van de mutaties, niet de mutaties zelf. De eerste helft volgt dan ook een voorspelbare verhaallijn en de manier waarop dat in beeld gebracht wordt is niet iets dat belangrijk gemaakt wordt. Maar na die eerste helft, komt er een besef dat dit nodig was om de ideeën van Alex Garland te kunnen begrijpen. Sommige ideeën zijn nog te groot en overweldigend voor een eigen format, maar voor nu spreekt dit en krijg ik dit niet meer uit mijn hoofd. 
Bovendien zal het begin van de film ervoor zorgen dat alles dat er op volgt nog intenser zal aanvoelen. 


De kleurrijke bubbel van destructie
Dan nu ook een applaus voor een gedurfde stijlkeuze van Garland. Nogmaals, waar deze film werkelijk overgaat, zal voor iedereen anders zijn. Maar het is hoe dan ook geen film met een prettige ondertoon. 
Garland heeft een keuze gemaakt om zelfvernietiging te vertalen in een kleurrijk landschap. Hetgeen dat zo pijnlijk dichtbij de mens ligt en hetgeen dat we niet voor ogen willen zien, is hier in een visueel aantrekkelijk jasje gestoken. Dit versterkt in mijn optiek dan ook de vraag wat werkelijk goed of kwaad is. Wat is de werkelijke dreiging in dit verhaal? Een gordijn dat een kleurige bubbel lijkt te zijn, mutaties van kleurige bloemen tot mutaties van gevaarlijke dieren maakt de ambivalentie consequent.


Een gevaar? 
Om hier op in te gaan, stelt Annihilation dan ook een ontzettend belangrijke vraag: wat is werkelijk goed of kwaad? De scheidslijnen lijken te verdwijnen. Een buitenaardse entiteit wordt in de meeste science fiction films namelijk vertaald als iets met slechte intenties. Iets dat de Aarde wil vernietigen en zijn mensheid. Hier is dat niet zo duidelijk meer. Wanneer Lena de vuurtoren bereikt (spoiler alert), lijkt ze oog in oog te zijn met iets dat buitenaards is. Dit is dan gemakkelijk de meest intense scene uit de gehele film. De entiteit valt Lena niet aan, toch voel je de spanning enorm, want we verwachten natuurlijk dat dit zal gebeuren. Lena schiet. Het wezen neemt enkel haar vorm aan. Lena valt opnieuw aan, het wezen vecht terug. Maar alleen omdat het eerst werd aangevallen. Als een dans lijkt het besef te komen dat het wezen enkel de mensen wil begrijpen, door ze te spiegelen. 




Uiteindelijk weet Lena te ontsnappen en lijkt het of ze het wezen dat met haar compleet versmolt dood achter te laten... maar is de Lena die terugkeert uit de 'Shimmer' wel de échte Lena en niet het buitenaardse wezen? De film geeft geen duidelijk antwoord op deze vraag, maar dat is ook zeker niet nodig. Wat of wie het ook is, de Lena aan het einde van de film heeft zich al geheel overgegeven aan de 'Shimmer'. Haar lichaam is gemuteerd en zelfs haar geest lijkt dat ook te zijn. Teruggekeerd naar een man waarbij hetzelfde aan de hand is, is de kans groot dat zij samen hun mutaties zullen voortplanten. 

Zal dat dan de uiteindelijke vernietiging zijn waar de titel van de film op lijkt te doelen? Nee, dat denk ik niet. Vernietiging is iets dat ze mens zelf doet, naar zichzelf en anderen. De buitenaardse entiteit brengt iets nieuws, misschien wel iets beter... 


Maar vernietiging... dat heeft de mens zelf gedaan. 



Reacties

Populaire posts